Brunello di Montalcino: De Eenzame Top van de Sangiovese

Brunello di Montalcino is de meest prestigieuze, strengst gereguleerde en wereldwijd meest bekende wijn van Italië.

De moderne wijninversteerder is gigantisch fan van Toscane maar staart zich vaak blind op enkel de Super Tuscans (blends met Franse druiven) en vergeet vaak wijnen gemaakt van Sangiovese. De reden hiervoor, massa productie wijn uit Chianti.

Brunello is op een andere wereld qua niveau. Het is het enige antwoord op de vraag: “Kan de Sangiovese-druif op zichzelf een wereldklasse wijn opleveren die 40 jaar kan ouderen?” Het antwoord is een volmondig ja, maar uitsluitend op die ene, specifieke heuvel in Montalcino.

Het DNA: De Sangiovese Grosso druif

In de rest van Toscane (zoals Chianti) is Sangiovese vaak dun, zuur en lichter van kleur. Waarom is Brunello dan zo krachtig en donker? Het geheim zit in de kloon.

In Montalcino gebruikt men een specifieke mutatie: de Sangiovese Grosso (lokaal ‘Brunello’ genoemd). Deze kloon heeft een dikkere schil dan zijn neefjes elders in Toscane.

Deze dikkere schil zorgt voor meer kleur aan de wijn en meer tannines (4.5/5). De tannines zijn wel fijner en minder aggresief dan bij Nebbiolo wat Brunello prettiger maakt wanneer deze nog jong is. Paar dit met de van nature torenhoge zuren van Sangiovese en je hebt een wijn die decennia lang kan rijpen. Wat Brunello bijzonder maakt is dat deze ontzettend lange houtrijping kan hebben zonder uit te drogen of complexiteit te verliezen.

De Geografie De Eilanden in de Lucht

Montalcino is klimatologisch uniek. Het is een vierkante heuvel van ongeveer 40 kilometer omtrek die als een eiland boven de vallei uitsteekt.

De regio ligt zo’n 40 kilometer van de zee. De winden vanaf de Tyrreense Zee waaien constant door de wijngaarden. Dit fungeert als een natuurlijke föhn die schimmels voorkomt en de druiven gezond houdt tot laat in de herfst. Sangiovese heeft heel veel warmte nodig om goed rijp te worden. Dankzij de centrale ligging in Toscane is dit in Brunello vaak geen probleem.

Het is belangrijk te beseffen dat de heuvel van Montalcino een enorm verschil kent tussen de Noord- en Zuidkant.

De Noordkant (Montosoli & Het Dorp)

Hier is het koeler en minder blootgesteld aan direct zonlicht. Dit resulteert in een elegante, geparfumeerde “Burgundische” stijl Brunello’s met hogere zuren en verfijnde tannines.

Door klimaatverandering wordt de Noordkant steeds gewilder. Vroeger was het soms te koel, nu is het de garantie voor frisheid en balans.

De Zuidkant (Castelnuovo dell’Abate & Sant’Angelo)

Hier is het warmer, lager en kijkt men richting de zee en de berg Amiata. De extra warmte resulteert in kracht, rijpheid, donker fruit, hoger alcoholpercentage en een vlezige structuur. Deze wijnen scoren vaak hoog bij Amerikaanse critici die houden van kracht. Ze zijn indrukwekkend in hun jeugd, maar de top kan net zo goed ouderen.

De slimste producenten bezitten wijngaarden in beide zones en blenden deze om in elk jaar (warm of koud) een perfecte balans te bereiken.

Opkomst van Cru’s

Er is een project gaande om, net als de MGA’s in Barolo, de specifieke wijngaarden officieel status te geven. Producenten mogen nu al de naam van de wijngaard op de fles zetten als deze geregistreerd is (bijv. Vigna Montosoli of Vigna Loreto).

Waarom is dit belangrijk? De markt beweegt weg van “blends” naar “terroir”. Een Brunello met een specifieke wijngaard-aanduiding is oneindig veel schaarser dan een gewone Brunello.

We zitten nu in de fase dat de kenners weten wat de “Grand Crus” van Montalcino zijn (zoals de heuvel van Montosoli), maar het systeem nog niet zo rigide is als in Frankrijk. Nu investeren in deze specifieke Vigna-wijnen biedt de grootste kans op waardestijging zodra deze classificatie verder kristalliseert.

De Classificatie

Brunello di Montalcino heeft de strengste rijpingseisen van heel Italië.

Trede 1: Rosso di Montalcino

• Dit is een wijn voor directe consumptie. Voor investeerders niet interessant.

Trede 2: Brunello di Montalcino

Deze wijn mag pas op de markt komen op 1 januari van het 5e jaar na de oogst. (Bijvoorbeeld: oogst 2021 komt pas in 2026 op de markt). Dit betekend dat de wijn die al een lange weg heeft afgelegd en gestabiliseerd is door jarenlange rijping op hout en fles.

Trede 3: Brunello Riserva

Voor de investeerder is de Riserva vaak de heilige graal. Een Riserva wordt niet elk jaar gemaakt. Een producent maakt deze alleen in topjaren. Cruciaal is dat hiervoor de allerbeste druiven worden geselecteerd, vaak van de oudste stokken met de laagste opbrengst.

Een Riserva moet minimaal 6 jaar rijpen na de oogst. Omdat een wijnhuis een Riserva een jaar langer moet vasthouden (opslagkosten, geen cashflow), is de prijs hoger. Maar u krijgt er een wijn voor terug die al een strengere selectie heeft ondergaan. Een Riserva uit een topjaar van een top huis is de allerbeste expressie van Sangiovese die er bestaat.

De Spelers: Wie moet u kopen?

De productie in Montalcino is versnipperd over meer dan 200 producenten. Het is daarom belangrijk de juiste producent te kiezen.

Biondi-Santi: De uitvinder van Brunello. Zonder de familie Biondi-Santi zou deze wijn niet bestaan. Hun stijl is compromisloos klassiek: hoge zuren, streng in de jeugd, maar met een onsterfelijk bewaarpotentieel. Hun Riserva is vloeibare geschiedenis.

Case Basse (Gianfranco Soldera): De grootste cult-wijn van Toscane. Soldera was een purist die brak met de regels (en het consortium). Zijn wijnen zijn extreem kostbaar (€600+), volledig natuurlijk gemaakt en extreem schaars. Dit is de “Romanée-Conti” van Brunello: voor de verzamelaar die alles al heeft.

Poggio di Sotto: De belichaming van elegantie. Vaak omschreven als de meest “Bourgondische” van alle Brunello’s. De wijnen zijn licht van kleur maar oneindig complex. Een favoriet van fijnproevers en een uiterst veilige belegging.

Il Marroneto: De rijzende ster die de gevestigde orde heeft ingehaald. Hun Single Vineyard “Madonna delle Grazie” is momenteel misschien wel de meest gezochte Brunello ter wereld, mede dankzij recente 100-punten scores. Gelegen aan de koele noordkant, puur en etherisch.

Salvioni (La Cerbaiola): Een klein familiebedrijf dat opereert vanuit een garage in het dorp. De oplage is minuscuul (soms maar een paar duizend flessen). Salvioni staat voor pure kracht gekoppeld aan traditie. Een fles bemachtigen is vaak al een rendement op zich.

Cerbaiona: Een legendarisch landgoed dat net als Soldera en Salvioni een mythische status heeft. De stijl is traditioneel, krachtig en diep. Na een wisseling van eigenaar is de kwaliteit onverminderd hoog en de vraag vanuit verzamelaars blijft het aanbod ver overtreffen.

Casanova di Neri: Waar de bovenstaande namen vaak “traditioneel” zijn, is dit de favoriet van de internationale kritiek (Robert Parker). Hun Single Vineyards “Tenuta Nuova” en “Cerretalto” zijn monumentale, krachtige wijnen die regelmatig de perfecte 100 punten scoren. Ze zijn zeer liquide op de wereldmarkt en enorm geliefd in de VS.

Conclusie

Brunello di Montalcino biedt een unieke propositie: de naamsbekendheid van Bordeaux, met de schaarste van de Bourgogne. Het is de enige wijn in Toscane die puur op de kracht van de Sangiovese-druif leunt.

Het Investeerders-Advies: De namen hierboven vormen de absolute “Champions League” van Montalcino. Of u nu kiest voor de historische zekerheid van Biondi-Santi, de schaarse cult-status van Soldera en Il Marroneto, of de kracht van Casanova di Neri: u koopt activa die losstaan van de massa. Focus op de topjaren (2010, 2015, 2016, 2019) en heb geduld; deze wijnen zijn gemaakt voor de eeuwigheid.